Uncategorized

Η ενορία του Αγίου Αντωνίου Σπετσων

Με τη βοήθεια του θεού αξιωνόμαστε φέτος να εορτάσουμε το «άγγιγμα» 200 ετών ζωής και λειτουργίας του ενοριακού μας ναού, του Αγίου Αντωνίου. Κτισμένος πάνω στα βράχια της Ντάπιας των Σπετσών από το έτος 1815, εξακολουθεί μέχρι σήμερα ανακαινιζόμενος, να είναι τόπος ιερός, τόπος της φανέρωσης του Θεού και τόπος σύναξης των νησιωτών, προκειμένου να «λειτουργήσουν» όλοι μαζί, κλήρος και λαός, και να προσφέρουν για πολλά και πολλά χρόνια, την αναίμακτη λατρεία.

Το πέρασμα των αιώνων φαίνεται ότι έχει σβήσει τις πολλές μαρτυρίες που θα μπορούσαμε να είχαμε από διάφορες πηγές, ώστε να γνωρίζουμε περισσότερα πράγματα για τις συνθήκες οικοδόμησης του ναού και την ιστορική του πορεία στα 200 σχεδόν χρόνια που έχουν περάσει από τότε. Έτσι, στα πολλά ερωτήματα που μπορούν να διατυπωθούν, πολύ λίγες απαντήσεις υπάρχουν σήμερα στη διάθεσή μας όπως αναδύονται μέσα από τις υπάρχουσες πενιχρότατες γραπτές πηγές.

 

Ο κτήτορας και οι εφημέριοι.

Για να αρχίσουμε τη σύνθεση της ιστορίας του ναού μας, αναζητήσαμε γραπτές πηγές, έγγραφα ή βιβλία, καθώς και προφορικές παραδόσεις. Σύμφωνα με τα στοιχεία που έρχονται στο φως για πρώτη φορά και δημοσιεύονται στον παρόντα τόμο, η έρευνά μας μπορεί να στηριχτεί αρχικά σε τρία έγγραφα του Ιστορικού Αρχείου Σπετσών. Το πρώτο έγγραφο έχει ημερομηνία 10 Φεβρουαρίου 1878 και το υπογράφει ο τότε Δήμαρχος του νησιού Δ. Εμμ. Ορλώφ. Πρόκειται ουσιαστικά για ένα πίνακα «… εμφαίνοντα τους εν τω Δήμω Σπετσών υπάρχοντας ναούς…». Οι βασικές πληροφορίες που μας δίνει ο πίνακας αυτός είναι, το έτος κατασκευής, η δαπάνη κατασκευής, το όνομα του δαπανήσαντος, η περιουσιακή κατάσταση του ναού κτλ. Tο έγγραφο περιέχει συνολικά δέκα έξι (16) ενοριακούς ναούς και αναφέρει ως έτος κατασκευής επτά ναών, μεταξύ των οποίων και τον άγιο Αντώνιο, το έτος 1815 και ως κτήτορα  του ναού  τον ιερέα Θεόδωρο. Για την οικοδομή του γράφει ότι δαπανήθηκαν 15.000 δρχ.

Υπάρχουν όμως δυο ακόμη έγγραφα τα οποία περιέχουν παρόμοιο πίνακα, αλλά με αρκετές διαφορές, κυρίως ως προς το έτος κατασκευής των ναών.

Το ένα απ’ αυτά, δεύτερο στη σειρά έρευνας, που φέρει όπως και το πρώτο την ίδια ημερομηνία 10 Φεβρουαρίου 1878 και υπογραφή του δημάρχου, έχει σε όλους τους ναούς, ως έτος κατασκευής τον χαρακτηρισμό «άγνωστος». Μας κάνει εντύπωση το γεγονός, ότι δυο έγγραφα  που συντάχθηκαν την ίδια μέρα, το ένα αναφέρει ότι ο χρόνος κατασκευής είναι άγνωστος και το άλλο, ότι ο ναός μας κατασκευάστηκε το έτος 1815. Πιθανόν, αυτό που φέρει το χαρακτηρισμό «άγνωστος», θα συντάχθηκε πρώτο και βιαστικά και μετά θεώρησαν, ότι δεν είναι σωστό να χαρακτηριστούν όλοι οι ναοί με «άγνωστο» τον χρόνο κατασκευής τους, αφού είναι και ήταν γνωστό, ότι σε πολλούς ναούς αναγράφεται το έτος κατασκευής σε «κτητορική» πλάκα-επιγραφή, εντοιχισμένη στο υπέρθυρο της δυτικής εισόδου του ναού.

Το τρίτο κατά σειρά έρευνας και τελευταίο έγγραφο, έχει ημερομηνία 15 Φεβρουαρίου 1878, δηλ. συντάχθηκε μόλις πέντε μέρες αργότερα απ’ τα δυο προηγούμενα έγγραφα. Αυτό είναι  ανυπόγραφο από τον δήμαρχο (γιατί άραγε;) και για το ναό του Αγίου Αντωνίου που μας ενδιαφέρει, γράφει ότι κατασκευάστηκε το έτος 1823. Έτσι, από τα υπάρχοντα μέχρι στιγμής έγγραφα που βρίσκονται στη διάθεσή μας, έχουμε να κρίνουμε τρία ενδεχόμενα ως προς το έτος κατασκευής του ναού μας. Το έτος κατασκευής, είτε να είναι «άγνωστο», είτε το 1815, ή το 1823. Δεν γνωρίζουμε τις πηγές που χρησιμοποίησαν οι συντάκτες (ή ο συντάκτης) των πινάκων αυτών για να μπορέσουμε να αξιολογήσουμε αυτά που καταχώρησαν στους πίνακες.  Πρέπει λοιπόν να κρίνουμε τα παραπάνω τρία ενδεχόμενα του έτους κατασκευής με βάση άλλες πηγές πληροφόρησης, άμεσες ή έμμεσες.

Στη γνωστή ιστορική έκδοση του Σπετσιώτη Αν. Ορλάνδου «Περί της νήσου Πέτσας ή Σπετσών», που εκδόθηκε το 1877, δηλ. ένα χρόνο νωρίτερα από τα έγγραφα που αναφέραμε, ενώ ο ιστορικός κάνει λόγο για το ναό του Αγίου Αντωνίου, δεν αναφέρει το έτος κατασκευής του. Δεν αναφέρει επίσης κάτι και το σύγγραμμα «Ναυτικά»,  του ίδιου ιστορικού, που εκδόθηκε το 1869. Άλλο ιστορικό βιβλίο με σχετική αναφορά στο θέμα μας δεν είχε εκδοθεί τότε. Άρα οι συντάκτες των δημοτικών εγγράφων-πινάκων, θα χρησιμοποίησαν ως επί το πλείστον προφορικές παραδόσεις, από παλαιούς κατοίκους του νησιού και όχι κάποιες γραπτές πηγές. Στο γεγονός αυτό πρέπει να οφείλεται και η αλλαγή του έτους κατασκευής του ναού τρεις φορές, μέσα σε πέντε μέρες, στα τρία έγγραφα.  

Ίσως κάποιος να κάνει τη σκέψη ότι το τελευταίο χρονικά έγγραφο που συντάχθηκε, αυτό που αναφέρει το 1823 ως έτος κατασκευής, θα είναι και το αληθές, επειδή ο συντάκτης του θα είχε μια άνεση χρόνου μέσα σε πέντε μέρες να ερευνήσει και να καταγράψει την αλήθεια. Πράγματι σ’ αυτό το έγγραφο κάθε ναός έχει και δικό του έτος κατασκευής, διαφορετικό ως επί το πλείστον από το έτος άλλου ναού, πράγμα που εκ πρώτης όψεως δείχνει καρπό έρευνας. Όμως ούτε σ’ αυτό πρέπει να περιέχεται η αλήθεια. Αυτό φαίνεται από τα αναγραφόμενα έτη κατασκευής ναών, των οποίων γνωρίζουμε το έτος κατασκευής από άλλες αδιαμφισβήτητες πηγές. Πρώτο παράδειγμα ο ναός της Αγίας Τριάδος. Η κτητορική πλάκα, που δεν αμφισβητούμε την αλήθειά της, αναφέρει ως έτος κατασκευής το 1793, ενώ το έγγραφο το 1791. Δεύτερο παράδειγμα ο ναός του Αγίου Σπυρίδωνος. Στην εικόνα του Αγίου που βρίσκεται στο τέμπλο, υπάρχει αφιέρωση του κτήτορος από την οποία  προκύπτει ως έτος κατασκευής το πολύ το 1805, ενώ το έγγραφο έχει ως έτος κατασκευής το 1817.

Μετά από το παραπάνω σκεπτικό, πιστεύουμε ότι είμαστε πιο κοντά στην αλήθεια αν δεχτούμε ως έτος κατασκευής του ναού του Αγίου Αντωνίου το 1815. Και αυτό το στηρίζουμε στο εξής: Ο ιστορικός Αναστάσιος Ορλάνδος, έγραψε το 1877 την πραγματεία που αναφέραμε πριν, «Περί της νήσου …», αξιοποιώντας εκτός των γραπτών και πολλές προφορικές παραδόσεις παλαιών Σπετσιωτών, τις οποίες πιστεύουμε ότι ως μορφωμένος είχε την ικανότητα να τις ερευνήσει και διασταυρώσει, πριν τις δημοσιεύσει. Έγραψε λοιπόν ότι οι καμπάνες του ναού του Αγίου Αντωνίου, ως κεντρικού ναού του νησιού, κτυπούσαν συνεχώς όλα τα χρόνια της Επανάστασης καλώντας το λαό σε συνάξεις. Αυτό μας δίνει το δικαίωμα να θεωρήσουμε το ναό υπάρχοντα κατά την έναρξη της Επανάστασης, ειδικά αν λάβουμε υπόψη, ότι οι πλείστες των συνάξεων έλαβαν χώρα κατά τα τρία πρώτα έτη του Αγώνα, τότε που υπήρχε και ο μεγάλος ενθουσιασμός. Επειδή λοιπόν δεν διαθέτουμε άλλη γραπτή χρονολογία ανοικοδόμησης και επειδή αποκλείουμε το έτος 1823, δεχόμαστε ως έτος ανοικοδόμησης το 1815.

Εκτός από τη διαφωνία των εγγράφων στο έτος οικοδόμησης του ναού, σε όλα τα άλλα θέματα υπάρχει απόλυτη συμφωνία των εγγράφων σε ό,τι αφορά το ναό μας.

Και τα τρία έγγραφα συμφωνούν ότι κτήτορας του ναού είναι ο «Θεόδωρος ιερεύς».

Ποιος να είναι ο ιερέας αυτός που έκτισε το ναό του Αγίου Αντωνίου;

Η έρευνά μας ελάχιστους καρπούς απέδωσε. Εντοπίσαμε δυο Σπετσιώτες οι οποίοι πρέπει να είναι παιδιά του ιερέα κτήτορα Θεοδώρου.

Ο πρώτος είναι ο π. Νικόλαος Παπαθεοδώρου, ο οποίος αναφέρεται ως εφημέριος του Αγίου Αντωνίου το έτος 1856. Προφανώς διαδέχτηκε τον πατέρα του και κτήτορα, ιερέα Θεόδωρο.

Ο δεύτερος είναι ο αγωνιστής της Επανάστασης Αντώνιος Παπαθεοδώρου, του οποίου η δράση έχει διασωθεί στο αρχείο των Αγωνιστών της εθνικής βιβλιοθήκης. Σύμφωνα με τα έγγραφα που υπάρχουν εκεί, προκύπτουν τα εξής στοιχεία γι’ αυτόν. Γεννήθηκε το 1800 και έλαβε μέρος σε όλες σχεδόν τις ναυμαχίες του Αγώνα από το 1821 έως το 1827, με διάφορα πλοία του νησιού, με το βαθμό του πυροβολητή ή του ναύκληρου. Πρέπει να έζησε τουλάχιστον μέχρι το 1865, διότι τη χρονιά αυτή υπέγραψε και υπέβαλε την τελευταία αίτηση με την οποία ζητούσε να λάβει και αυτός όπως και άλλοι αγωνιστές, κάποια πολεμική αποζημίωση για τις υπηρεσίες που προσέφερε κατά την Επανάσταση.

Το μικρό όνομα του αγωνιστή αυτού, το Αντώνιος, γιου του ιερέα Θεοδώρου, δίνει κατά τη γνώμη μας μια απάντηση στο ερώτημα, γιατί ονομάστηκε ο ναός μας με το όνομα αυτό. Κατά πάσα πιθανότητα, ο κτήτορας ιερέας Θεόδωρος θέλησε να αφιερώσει το ναό που έκτισε στην παραλία του νησιού, στον Άγιο Αντώνιο, του οποίου το όνομα έφερε το παιδί του. Δεν έχουμε στοιχεία για να κάνουμε άλλες σκέψεις και υποθέσεις, ως προς την ονομασία. Μήπως π.χ. υπήρχε και παλαιότερος ιερέας Αντώνιος, πατέρας του Θεόδωρου και παππούς του αγωνιστή, που είχε πόθο ή τάμα να κτίσει το ναό και δεν μπόρεσε να το εκπληρώσει ο ίδιος και άφησε ως παρακαταθήκη στον γιο του Θεόδωρο να εκπληρώσει αυτή την υποχρέωση.

 

Εφημέριοι του ναού.

Πριν προχωρήσουμε να αναφέρουμε ονόματα εφημερίων που διακόνησαν στο ναό μας, πρέπει να κάνουμε μια διευκρίνιση. Την εποχή εκείνη και μέχρι να γίνουν ιδιοκτησία των Μητροπόλεων, οι ναοί ήταν ιδιοκτησία οικογενειών ή φυσικών προσώπων και συνήθως ιερέων. Όταν από κάποια οικογένεια εξέλειπε ο ιερέας, την ενορία εξυπηρετούσαν ιερείς άλλων ενοριών. Γι’ αυτό εμφανίζεται πολλές φορές το φαινόμενο να υπογράφουν ως εφημέριοι σε μια ενορία περισσότεροι του ενός ιερείς, οι οποίοι μπορεί να υπογράφουν και ως εφημέριοι σε άλλη ενορία. Αυτό φαίνεται ότι συνέβη σε πολλές ενορίες του νησιού κατά το 19οαιώνα, μεταξύ των οποίων και στην ενορία του Αγίου Αντωνίου.

Παραθέτουμε έναν κατάλογο των εφημερίων που διακόνησαν το ναό του Αγίου Αντωνίου από τον κτήτορα μέχρι σήμερα. Ο κατάλογος αυτός σίγουρα δεν είναι πλήρης. Πολλοί εφημέριοι δεν άφησαν κάπου το όνομά τους ή για να ακριβολογούμε, δε βρέθηκαν μέχρι σήμερα τα έγγραφα εκείνα στα οποία το άφησαν. Στην πλειοψηφία τους τα έγγραφα αυτά είναι ληξιαρχικές πράξεις γεννήσεων, γάμων ή θανάτων, συγκεντρωμένες σε τόμους ανά έτος. Η σειρά των ληξιαρχικών τόμων δυστυχώς δεν έχει διασωθεί από το 1815 μέχρι σήμερα. Οι τόμοι που έχουν διασωθεί είναι από το 1860 μέχρι το 1900 και όχι για όλες τις χρονιές. Απ’ το 1900 και μετά υπάρχουν σχεδόν όλοι οι τόμοι.  

Ένας κατάλογος εφημερίων είναι ο παρακάτω. Τα αναγραφόμενα έτη είναι ενδεικτικά. Δηλ. βρέθηκε η υπογραφή ενός ιερέα για κάποιο έτος, αλλά μπορεί ο ίδιος, να ήταν εφημέριος και πριν από το έτος αυτό.

Ο κτήτορας ιερέαςΘεόδωρος,εφημερεύει από το έτος 1815.

Ο ιερέαςΝικόλαος Παπαθεοδώρου γιός του Θεοδώρου, εφημερεύει κατά πάσα πιθανότητα μετά απ’ αυτόν, ή για κάποιο διάστημα μαζί με τον πατέρα του. Ο γιος ως εφημέριος υπογράφει το 1856.

Ο ιερέαςΣωτήριος Παπαπαναγιώτουή Πρωτόπαπας περί το1860. Ο ιερέας αυτός είχε λάβει μέρος και στην Επανάσταση του 1821. Πρεσβυτέρα του ήταν η Καλομοίρα Στρατή Τζίντζηρα.

Ο ιερομόναχοςπ. Ακάκιος Κούτσης είναι εφημέριος του ναού, πιθανότατα από το 1868 και τουλάχιστον το μέχρι 1877.

Ο ιερέαςΝικόλαος Τραϊφόρος περί το1899.

Ο ιερέαςΝικόλαος Μπαρμπάτσης περί το1901. Ήταν εγγονός του πυρπολητού Κοσμά Μπαρμπάτση, γιός του Ανδρέα Κοσμά Μπαρμπάτση. Ο ίδιος αναφέρεται επίσης την ίδια χρονιά και εφημέριος του ναού του Αγίου Σπυρίδωνος. Το ίδιο έτος αναφέρεται ως εφημέριος και ο ιερέας Σαράντος Καράβελας ή Καραβελόπουλος.

Ο ιερέαςΣαράντος Καράβελαςαναφέρεται εφημέριος περί το 1902.

Ο ιερέαςΑδριανός Β. Σκλιάςαπό το 1904 έως 1914. Κατά τα έτη αυτά φαίνεται ότι ο ναός του Αγίου Αντωνίου απέκτησε τον π. Αδριανό ως μόνιμο εφημέριο. Ο ίδιος λειτουργούσε και στο ναό του Ευαγγελισμού.

Ο ιερέαςΑνδρέας Δρίτσαςαναφέρεται ως εφημέριος περί το 1928. Ο ίδιος ήταν κυρίως εφημέριος του ναού του Ευαγγελισμού.

Ο ιερέαςΕυάγγελος Μπρατόπουλος. Εφημερεύει την περίοδο 1929 έως 1937.

Ο ιερέαςΠαντελεήμων Τσαπάρας. Τον Ιούνιο του 1938 αναλαμβάνει καθήκοντα εφημερίου ο παπά Παντελής, όπως τον έλεγαν συνήθως οι Σπετσιώτες. Χειροτονήθηκε τον Ιούλιο του 1937 από τον Επίσκοπο Ύδρας, Προκόπιο Καραμάνο. Ο παπά Παντελής διακόνησε τον Άγιο Αντώνιο μέχρι τον θάνατό του στις 20 Ιουλίου του 1947, ανήμερα του Προφήτου Ηλιού.  

Ο ΙερομόναχοςΜεθόδιος Καστής. Για ένα μικρό διάστημα μέχρι να αναλάβει εφημέριος ο π. Νικόλαος Βενεκάς, διετέλεσε εφημέριος ο π. Μεθόδιος.

Ο ιερέαςΝικόλαος Βενεκάς. Στις 26 Ιουλίου 1949 χειροτονείται ιερέας ο διάκονος Νικόλαος Βενεκάς και διορίζεται εφημέριος του Αγίου Αντωνίου. Ο π. Νικόλ αος παραμένει εφημέριος του ναού μέχρι και το 1987. Είναι ίσως ο μακροβιότερος εφημέριος του ναού.

Μετά τον π. Νικόλαο και μέχρι να έρθει νέος εφημέριος εξυπηρετούσε το ναό, ασκώντας εφημεριακά και λειτουργικά καθήκοντα ο τότε Αρχιμανδρίτης και Γενικός Αρχιερατικός της Μητροπόλεώς μας π. Σεραφείμ Στεργιούλης, και σημερινός Μητροπολίτης Κυθήρων και Αντικυθήρων, τον οποίο αναπλήρωνε ευκαιριακά ο πατέρας του μακαριστός π. Κωνσταντίνος Στεργιούλης. Τη διετία 1987-89 έγινε η μεγάλη επισκευή του ναού και η ανακαίνιση του εσωτερικού του.

Το 1989 αναλαμβάνει νέος εφημέριος ο π. Ηλίας Ζωγράφος, ο οποίος διακόνησε για μια περίπου δεκαετία.

Μετά απ αυτόν, το 1998, νέος εφημέριος αναλαμβάνει ο π. Δημήτριος Ψαριανόςπου διακόνησε και αυτός για μια δεκαετία μέχρι τον Αύγουστο του 2008.

Από τον Αύγουστο του 2008 μέχρι σήμερα εφημέριος του ναού είναι ο π. Ανδρέας Κουμπής.

 

Το κτήριο του ναού. Εσωτερική μορφή. Ιερό και Τέμπλο.

Η μορφή του κτηρίου του ναού μας είναι μονόκλιτη βασιλική με δίριχτη κεραμωτή σκεπή, και κωδωνοστάσιο υπεράνω της δυτικής (κυρίας) εισόδου. Το ιερό αποτελείται από τρεις κόγχες. Την κεντρική, που είναι η μεγαλύτερη και δυο δεξιά και αριστερά της κεντρικής. Σήμερα η βόρεια κόγχη χρησιμεύει για πρόθεση και η νότια είναι αφιερωμένη στην Αγία Τριάδα. Το μέγεθος του ναού δεν έχει μεταβληθεί με νεώτερες προεκτάσεις ή άλλα κτίσματα. Φαίνεται ότι έτσι κατασκευάστηκε εξ αρχής. Στα νεότερα χρόνια περί το 1953 κατασκευάστηκε εξωτερικά, στη νοτιοδυτική γωνία του ναού και σε μικρή απόσταση από το κτήριο, πύργος, ο οποίος χρησίμευσε για 35 περίπου χρόνια ως κωδωνοστάσιο, επειδή το παλαιό, το πετρόκτιστο, το υπεράνω της δυτικής εισόδου, θεωρήθηκε επικίνδυνο και κατεδαφίστηκε. Αλλά και αυτό το εξωτερικό, κατεδαφίστηκε πριν λίγα χρόνια και κτίστηκε νέο, από μπετό αυτή τη φορά, στη θέση και πάλι του παλιού αρχικού καμπαναριού.

Ο ναός παλαιά είχε στο πίσω δυτικό μέρος ξύλινο γυναικωνίτη, ο οποίος αντικαταστάθηκε πρόσφατα από κτιστό με καμάρες, του οποίου το στηθαίο φέρει θωράκια. Η άνοδος στο γυναικωνίτη γίνεται με γωνιακή σκάλα στερεωμένη στο νότιο και δυτικό τοίχο του ναού. Στο γυναικωνίτη βρίσκονται σήμερα αρκετά καθίσματα, το γραφείο του ναού και αποθηκευτικοί χώροι.

Οι τοίχοι του ναού φέρουν μεγάλα κτιστά προσκυνητάρια, τα οποία κρατούν μεγάλες και παλαιές εικόνες. Το ταβάνι είναι ξύλινο κατασκευασμένο με τον παραδοσιακό νησιώτικο τρόπο, βαμμένο στο χρώμα του ουρανού και στο μέσον του υπάρχει σήμερα «Παντοκράτορας» περιβαλλόμενος από τέσσερις αγγέλους. Μεταξύ του κυρίως ναού και του ιερού υπάρχει υπερυψωμένος σολέας. Ο σολέας περιορίζεται προς τη μεριά του κυρίως ναού από σιδερένιο κάγκελο στηριζόμενο σε κτιστά κολωνάκια και προς τη μεριά του ιερού από το τέμπλο. Στα άκρα του σολέα βρίσκονται τα στασίδια των ιεροψαλτών. Δίπλα στο δεξιό ψαλτήρι βρίσκεται το «Δεσποτικό».  

Το ιερό του ναού είναι ευρύχωρο. Στις ακριανές κόγχες και στον ανατολικό τοίχο που τις ενώνει, υπάρχουν αγιογραφίες με ωραίες και συμβολικές παραστάσεις από την Π. Διαθήκη, στις οποίες εικονίζονται πρόσωπα ή γεγονότα που σχετίζονται με την προτύπωση του Πάθους ή της Αναστάσεως του Κυρίου ή της Θ. Λειτουργίας. Ο Ιωνάς, ο Μελχισεδέκ, η θυσία του Άβελ, η φλεγομένη βάτος και η Αγία Τριάδα, ως επίσκεψη τριών αγγέλων στην σκηνή του Αβραάμ και της Σάρρας. Στη βόρεια κόγχη, όπου και η Αγία Πρόθεση, έχει αγιογραφηθεί στο κάτω μισό μέρος της η Άκρα Ταπείνωση και στο άνω μέρος η θυσία του Αβραάμ. Στην κεντρική κόγχη έχει αγιογραφηθεί στο επάνω μέρος η «Πλατυτέρα», ως προστάτης της νήσου των Σπέτσών και τέσσερις Ιεράρχες στο κάτω ημικυκλικό τόξο της κόγχης. Η Αγία τράπεζα έχει «ντυθεί» με λευκό μάρμαρο με διακοσμητικούς μαρμάρινους στύλους στις τέσσερις γωνίες. Οι τρεις πλευρές της έχουν διακοσμηθεί με αναστάσιμα θέματα. Στη μπροστινή πλευρά η Ανάσταση του Κυρίου με φόντο τον Γολγοθά και την πόλη των Ιεροσολύμων, στη δεξιά το γνωστό θέμα «Μη μου άπτου», η συνάντηση της Μαρίας της Μαγδαληνής με τον Αναστάντα Ιησού, και αριστερά η εμφάνιση του Αναστημένου Κυρίου παρά την λίμνη της Τιβεριάδος.

Το τέμπλο του ναού είναι απλό αλλά επιβλητικό και διαχωρίζει τον σολέα και τον κυρίως ναό από το ιερό βήμα. Φέρει ωραιότατα απέριττα διακοσμητικά ξυλόγλυπτα μοτίβα, κατάλληλα επιχρυσωμένα. Η ωραία Πύλη είναι δίφυλλη με διακοσμητικό ξυλόγλυπτο διάκοσμο. Δεξιά και αριστερά  της Ωραίας Πύλης, υπάρχουν ξύλινοι υψηλοί κίονες οι οποίοι συγκρατούν στο άνω μέρος τριγωνικό αέτωμα, το οποίο φέρει εσωτερικά σκαλιστό τον «δίκαιο οφθαλμό».

Το τέμπλο έχει στο κάτω μέρος επτά μεγάλα ανοίγματα. Αυτά είναι οι τρεις πόρτες και τα τέσσερα ανοίγματα που προορίζονται για τις μεγάλες εικόνες. Στο άνω μέρος έχει δεκατρία ανοίγματα για τις εικόνες του «Δωδεκάορτου» και του Μυστικού Δείπνου, και τελειώνει με σκαλιστή άμπελο πέρα για πέρα. Το τέμπλο δεν είχε στο επάνω τελείωμά του, τον συνήθη ξυλόγλυπτο σταυρό με τα «λυπητερά» και τους «δράκους» που έχουν όλα σχεδόν τα παραδοσιακά νησιώτικα τέμπλα. Όμως πριν λίγα χρόνια τοποθετήθηκε ένας τέτοιος σταυρός και δυο «λυπητερά», ο οποίος προέρχεται από το γειτονικό παρεκκλήσιο του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου, όταν το τέμπλο του παρεκκλησίου αυτού αντικαταστάθηκε από νεότερο.  

Στο άνω μέρος της ωραίας πύλης υπάρχει η επιγραφή.

 

ΕΓΕΝΕΤΟ ΤΗ ΔΑΠΑΝΗ

ΑΕΙΜΝΗΣΤΟΥ ΚΩΝ. ΠΕΡΑΚΗ

Στο κάτω μέρος των δυο φύλλων της ωραίας πύλης είναι χαραγμένα τα εξής. Στο αριστερό, όπως την θεωρούμε από τον κυρίως ναό, γράφει.

ΕΡΓΟΝ ΚΥΡ ΤΣΙΡΙΚΟΥ

ΕΝ ΣΠΕΤΣΑΙ

Στο δεξιό φύλλο γράφει.

ΓΕΩ ΝΙΝΟΣ

ΓΛΥΠΤΗΣ

Να υποθέσουμε ότι η γενική κατασκευή έγινε στις Σπέτσες εκτός από τα σκαλιστά μέρη που έγιναν ίσως στον Πειραιά;

 

Διάκοσμος, εικόνες, σκεύη, βιβλία.

Απ’ ό,τι φαίνεται οι τοίχοι του ναού μας δεν έφεραν ποτέ τοιχογραφίες. Ήταν βαμμένοι με κάποιο είδος βαφής, συνήθως ριπολίνη. Το χρώμα ποίκιλλε από άσπρο, κρεμ, ή και σκούρο βυσσινί. Τα πέντε κτιστά προσκυνητάρια των τοίχων που είπαμε πριν, είναι κατασκευασμένα για να δέχονται συγκεκριμένες εικόνες του ναού. Οι διαστάσεις τους ποικίλλουν ανάλογα με την εικόνα που συγκρατούν.

Στο ναό μας υπάρχουν πολλές και μεγάλες παλαιές εικόνες ή αντίγραφα εικόνων.

Ας ξεκινήσουμε απ τις τέσσερις μεγάλες εικόνες του τέμπλου. Δεν είναι όλες του ιδίου αγιογράφου ούτε της ίδιας εποχής. Οι τρεις απ αυτές, του Χριστού, της Παναγίας και του Προδρόμου, που είναι άγνωστου αγιογράφου, έχουν μια ξεχωριστή ιστορία. Οι εικόνες αυτές προέρχονται από το τέμπλο του ναού του αγίου Κωνσταντίνου Πειραιώς. Αυτές οι τρεις, μαζί με την τέταρτη εικόνα, του αγίου Κωνσταντίνου και της αγίας Ελένης, αγοράστηκαν ή δωρήθηκαν στον άγιο Αντώνιο, περί το 1930. Το γεγονός αυτό έγινε αφορμή να κατασκευαστεί  το σημερινό τέμπλο του ναού, του οποίου τα ανοίγματα για τις θέσεις των εικόνων είναι ακριβώς στα μέτρα των εικόνων αυτών. Δηλ. το τέμπλο φτιάχτηκε το 1931 για τις συγκεκριμένες εικόνες, οι οποίες κατά τους ειδικούς χρονολογούνται παλαιότερες του τέμπλου κατά πενήντα τουλάχιστον χρόνια. Έτσι όταν τοποθετήθηκε το τέμπλο στο ναό, τοποθετήθηκαν πάνω του οι τέσσερες εικόνες από το τέμπλο του αγίου Κωνσταντίνου Πειραιώς.

Τα μέλη του τότε Εκκλησιαστικού Συμβουλίου θεώρησαν απαραίτητο να αντικατασταθεί η εικόνα των αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης με την εικόνα του αγίου Αντωνίου, αφού ο ναός ήταν τιμώμενος επ’ ονόματι του αγίου μας. Έτσι δόθηκε παραγγελία σε έναν πολύ καλό και φημισμένο αγιογράφο, τον Κωνσταντίνο Αρτέμη, να φιλοτεχνήσει την εικόνα του αγίου Αντωνίου στις διαστάσεις ακριβώς των υπολοίπων τριών. Πράγμα που έγινε και η εικόνα παραδόθηκε λίγο μετά, το ίδιο έτος 1931. Η εικόνα των αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης τοποθετήθηκε τότε σε ειδικό προσκυνητάρι στον αριστερό όπως εισερχόμεθα, βόρειο τοίχο του ναού, αμέσως μετά την πόρτα του τοίχου αυτού, και παρέμεινε εκεί μέχρι το 1968. Τότε δωρήθηκε στο ναό η μεγάλη εικόνα του Αγίου Νεκταρίου και θεώρησαν καλό να μεταφέρουν την εικόνα του αγίου Κων/νου στο ενοριακό παρεκκλήσιο του Αγίου Σπυρίδωνος, όπου βρίσκεται μέχρι σήμερα και στη θέση της να τοποθετηθεί η εικόνα του αγίου Νεκταρίου.

Εκτός από τις εικόνες αυτές, υπάρχουν και άλλες πολύ παλαιότερες των εικόνων του τέμπλου, μεγάλων σχετικά διαστάσεων και είναι οι εξής.

Εικόνα της Παναγίας της Οδηγήτριας που φέρει χρονολογία 1786. Είναι τοποθετημένη σε δικό της παλαιό προσκυνητάρι, όμοιο σε τεχνοτροπία με το Δεσποτικό και το τέμπλο. Σήμερα είναι τοποθετημένη στο αριστερό μέρος μετά την είσοδο, κάτω από την κεντρική καμάρα του γυναικωνίτη.  

Αντικριστά με αυτήν, μετά την είσοδο δεξιά, είναι η παλαιά εικόνα του Αγίου Αντωνίου, τοποθετημένη σήμερα και αυτή σε δικό της προσκυνητάρι. Είναι εικόνα μεγάλων διαστάσεων και εικονίζει ολόσωμο τον άγιο Αντώνιο, σε όρθια στάση με τα μοναχικά ενδύματα και το χιτώνα. Στο δεξιό του χέρι κρατάει ράβδο και στο αριστερό ειλητάριο που φέρει την επιγραφή. «Εγώ ουκέτι φοβούμαι τον Θεόν αλλά αγαπώ αυτόν. Η γαρ τελεία αγάπη έξω βάλλει τον φόβον». Πάνω, δεξιά και αριστερά από την κεφαλή του αγίου εικονίζονται, ο Χριστός ως παντοκράτωρ μέσα σε νέφος να τον ευλογεί και ένας άγγελος ο οποίος στεφανώνει τον άγιο, και τον χαιρετά. Ο χαιρετισμός είναι γραμμένος σε ειλητάριο το οποίο γράφει: «χαίρεις ασκητών το κλέος».  Από το μέσον της εικόνος και κάτω, σε δύο στήλες δεξιά και αριστερά στα άκρα της εικόνος, έχουν εικονιστεί σε τρία και τρία, συνολικά έξι οβάλ εικονίδια, ισάριθμες παραστάσεις από τη ζωή του αγίου. Τέλος, στο κάτω μέρος και στη μέση της εικόνος είναι γραμμένη μέσα σε οβάλ πλαίσιο η αφιέρωση του ιδιοκτήτη-δωρητή της εικόνος.

«Δέησις του δούλου του θεού Αναστάση του Κυριάκου και της συμβίας και των τέκνων αυτών» 

αως(1806)

Αν και ο άγιος έζησε στην Αίγυπτο, στην έρημο της Θηβαΐδος και από το ασκητήριό του είναι αμφίβολο αν διακρίνεται η Ερυθρά Θάλασσα στο βάθος του ορίζοντα, και ακόμα πιο αμφίβολο αν ο αγιογράφος το είχε ποτέ επισκεφτεί, πίσω από τον άγιο, εικονίζεται τοπίο παραθαλάσσιο και πλοίο της εποχής να είναι αραγμένο εκεί. Προφανώς είναι το πλοίο του καπετάν Αναστάση Κυριακού. Με τον τρόπο αυτό ζητούσε να έχει την ευλογία του αγίου στα ταξίδια του. Επίσης να σημειώσουμε ότι ο άγιος εικονίζεται να πατάει όχι σε βράχο ή κάπου που να θυμίζει έρημο, αλλά σε λείο επίπεδο και ακριβώς πίσω από τα πόδια του υπάρχει ένα μικρό ξύλινο κάγκελο σαν αυτά που είχαν τα τότε πλοία για να διαχωρίζουν τον υπερυψωμένο χώρο του καπετάνιου-κυβερνήτη. Ίσως ο πλοιοκτήτης και καπετάνιος, που έδωσε την παραγγελία της εικόνος, ή ο άγνωστος αγιογράφος με δική του πρωτοβουλία, να ήθελε να δηλώσει με αυτή τη λεπτομέρεια, ότι θεωρεί τον άγιο ως κυβερνήτη του πλοίου. Η εικόνα προφανώς είναι παλαιότερη του ναού και αφιερώθηκε αργότερα σ’ αυτόν. Το παραθαλάσσιο τοπίο που εικονίζεται πίσω απ’ τον ιστάμενο άγιο δεν μας παραπέμπει σε κάποιο τοπίο του νησιού.   

Στον δεξιό νότιο τοίχο του ναού υπάρχουν δυο υπερυψωμένα κτιστά προσκυνητάρια. Το πρώτο μετά την μεγάλη πόρτα έχει την εικόνα της Γέννησης του Χριστούκαι στη φάτνη είναι γραμμένο το έτος κατασκευής της εικόνος αως(1806). Το ιδιαίτερο που έχει η εικόνα αυτή, είναι ότι ανάμεσα στην Παναγία μητέρα και τον Ιωσήφ, οι οποίοι βρίσκονται στα άκρα της φάτνης, είναι τοποθετημένος άγγελος. Η απεικόνιση του αγγέλου στη θέση αυτή είναι πολύ σπάνια και ελάχιστες εικόνες της Γέννησης την έχουν.

Στο επόμενο κτιστό προσκυνητάρι βρίσκεται η εικόνα της αγίας Παρασκευής. Εκτός από το πρόσωπο της αγίας, όλη η υπόλοιπη εικόνα σκεπάζεται από ασημένιο πουκάμισο, μεγάλης τέχνης, έργο του «Ιωάννου Α. Νικητόπουλου Αθήναι». Από την αφιέρωση μαθαίνουμε ότι η εικόνα έγινε «εις μνήμην της μητρός μας Παρασκευής Ν. Μιχελή, από τα τέκνα της Γεώργιο και Φιφή Γαβρίλη 1954».

Στον αριστερό βόρειο τοίχο, υπάρχουν τρία κτιστά προσκυνητάρια. Στο πρώτο υπάρχει, όπως είπαμε πριν η εικόνα του αγίου Νεκταρίουπου έχει την αφιέρωση «Δέησις οικογ. Κων. Καρδιασμένου εις μνήμην πατρός και συζύγου Κωνσταντίνου». Σημειώνεται επίσης ότι «Εζωγραφήθη δια χειρός Ν. Α. Σπηλιωτόπουλου Τρίπολις 1968».

Στο επόμενο προσκυνητάρι υπάρχει η εικόνα του αγίου Διονυσίου του εν Ζακύνθω, με ημερομηνία κατασκευής 1865 Μαΐου 25

Στο τελευταίο, υπάρχει η εικόνα του αποστόλου Σίμωνος του Ζηλωτή. Η μεγάλη αυτή και σπάνια εικόνα του αποστόλου Σίμωνα, φέρει στα άκρα εικονίδια, πέντε δεξιά και πέντε αριστερά, με σκηνές από τη ζωή του αποστόλου και στο μεσαίο κάτω μέρος, λεπτομερή απεικόνιση του εν Κανά γάμου. Η παράδοση λέει ότι ο απόστολος Σίμων ήταν ο γαμπρός του εν Κανά γάμου, τον οποίο ο Κύριος με την παρουσία του αγίασε. Η εικόνα φέρει την χρονολογία κατασκευής και το όνομα του αγιογράφου. «Δια χειρός Αδριανού Καρβελά ΑΩΟΔ(1874)Μαρτίου Α».

Στο ναό υπάρχουν επίσης προερχόμενες από το παλαιό τέμπλο του, τέσσερες εικόνες των εορτών, Θεοφανίων, ΥπαπαντήςΑναλήψεωςκαι Μεταμορφώσεως.

Τέλος υπάρχει και φυλάσσεται η παλαιά εικόνα των αγίων μαρτύρων Αδριανού και Ναταλίας,από το μικρό παρεκκλήσιο του ομώνυμου Κοιμητηρίου. Το παρεκκλήσιο παραχωρήθηκε πρόσφατα στην ενορία μας, όπως και ο ναός του Αγίου Γεωργίου στο Καστέλι, από την Ι.Μ. των Αγίων Πάντων.

Στο ναό μας ανήκουν και αρκετά ιερά σκεύη, Ευαγγέλια, Δισκοπότηρα κτλ. χωρίς να έχουν κάποια ιδιαίτερη ιστορία ή υλική αξία.

Βιβλία λειτουργικά παλαιά δεν υπάρχουν. Στο γραφείο του ναού υπάρχει πλήρης σειρά της Ελληνικής Πατρολογίας στη νέα σύγχρονη έκδοσή της.

 

Παρεκκλήσια της ενορίας του Αγίου Αντωνίου.

Τον 19οαιώνα στο νησί λειτουργούσαν περίπου δέκα έξι ή δέκα επτά ενορίες με ισάριθμους ιερείς. Το καθεστώς τότε ήταν διαφορετικό. Τα κτήρια των ναών ήταν ως επί το πλείστον ιδιοκτησίες ιερέων ή οικογενειών. Οι ιερείς δεν είχαν μισθό από το κράτος. Συντηρούντο από τους πιστούς της ενορίας τους. Έτσι, όσο ο πληθυσμός του νησιού ήταν μεγάλος και υπήρχε οικονομική ευημερία, οι οικογένειες μιας ενορίας συντηρούσαν τον ιερέα τους. Όταν, προς το τέλος του 19ου αιώνα ο πληθυσμός του νησιού ελαττώθηκε σημαντικά, και αυτό έγινε λόγω της μετοίκησης των οικογενειών ένεκα της ανεργίας, μειώθηκε και ο αριθμός των ενοριών. Μεγάλοι νησιώτικοι ναοί που πριν διετέλεσαν ενορίες, έπαψαν να λειτουργούν με τη μορφή αυτή και έγιναν παρεκκλήσια των ναών εκείνων, που μπόρεσαν και συνέχισαν την λειτουργία τους ως ενοριακοί. Έτσι μετά το 1900 οι ενορίες του νησιού περιορίστηκαν σε τέσσερες, τις ίδιες που λειτουργούν μέχρι σήμερα. Του Αγίου Νικολάου, του Αγίου Αντωνίου, της Αναλήψεωςκαι του Τιμίου Προδρόμου. Η σημερινή έκταση κάθε ενορίας, είναι αθροιστικά ίση με τις εκτάσεις των ενοριών που είχαν τα παρεκκλήσια, όταν λειτουργούσαν ως ενορίες, χωρίς και αυτό να ισχύει σε όλες τις περιπτώσεις.

Η ενορία του Αγίου Αντωνίου εκτείνεται σήμερα ως προς τον άξονα Βορά-Νότου, από το λιμάνι της Ντάπιας μέχρι ψηλά στο βουνό, όπου η ιστορική εκκλησία της Κοίμησης. Είναι μια μεγάλη περιοχή που περιλαμβάνει το ιστορικό Καστέλι και το κοιμητήριο του Αγίου Αδριανού. Κατά τον άξονα Ανατολή-Δύση, εκτείνεται από την περιοχή του Αγίου Ανδρέα, ψηλά πάνω από το Μουσείο και το Δημοτικό σχολείο, μέχρι την περιοχή του σημερινού Δημαρχείου.

Στην ενορία του Αγίου Αντωνίου, που το κέντρο της είναι φυσικά ο ναός του Αγίου Αντωνίου, βρίσκονται πολλοί ναοί που σήμερα είναι παρεκκλήσια.

Του Αγίου Σπυρίδωνος. Παλαιός ναός, που βρίσκεται και αυτός στο κέντρο του νησιού, κτισμένος περί το 1805, είναι δηλ. παλαιότερος του Αγίου Αντωνίου. Στο ναό έγινε πολύ μεγάλη επισκευή πριν λίγα χρόνια και λειτουργείται πλέον τακτικά. Καθιερώθηκε να εορτάζεται και η θερινή εορτή του Αγίου, το «Εντεκαύγουστο», όπως και στην Κέρκυρα, όπου και το σκήνωμα του Αγίου. Στον ναό αυτόν λειτουργεί σήμερα το κατηχητικό σχολείο της ενορίας και το «Μουσικό Σχολείο». Εκεί τα παιδιά μαθαίνουν να παίζουν διάφορα όργανα. Στον ίδιο ναό λειτουργεί και η χορωδία της ενορίας. Στο μικρό αρχονταρίκι που δημιουργήθηκε κάτω από τον γυναικωνίτη, γίνεται τη χειμερινή περίοδο ο κύκλος μελέτης αγίας Γραφής.

Του Αγίου Ανδρέου. Βρίσκεται ψηλότερα, πίσω από το κρατικό Μουσείο και είναι κτισμένος κατά τη διάρκεια της Επανάστασης. Εκτός από την πανήγυρη του αγίου στις 30 Νοεμβρίου, εορτάζεται το καλοκαίρι και η Αγία Ειρήνη η Χρυσοβαλάντου. Στο γυναικωνίτη του ναού υπάρχει η «Τράπεζα Τροφίμων» της ενορίας, η οποία παρέχει τρόφιμα σε οικογένειες που τα έχουν ανάγκη. Τα τρόφιμα προσφέρονται από ενορίτες ή φίλους της ενορίας ή αγοράζονται από τις δραστηριότητες του Φιλοπτώχου ταμείου. Ο γυναικωνίτης χρησιμοποιείται επίσης ως «Κέντρο Δημιουργικής Απασχόλησης» για τα μικρά παιδιά.

Του Αγίου Γεωργίου στο Καστέλι. Ο ναός αυτός είναι κτισμένος λίγο μετά την Επανάσταση. Ανακαινίστηκε και αυτός πρόσφατα και λειτουργείται πλέον τακτικά, επειδή η θέση του είναι τέτοια που εξυπηρετεί την περιοχή του Καστελιού. Εκεί γίνονται επί πλέον οι ακολουθίες των χαιρετισμών νωρίς το απόγευμα, για όσους δεν μπορούν να έρθουν στον Άγιο Αντώνιο το βράδυ της Παρασκευής της Μ. Σαρακοστής. Για τον ίδιο λόγο γίνονται και παρακλήσεις κατά την περίοδο του Δεκαπενταυγούστου. Ο ναός είναι τρίκλιτος και εκτός από τον άγιο Γεώργιο, στο παρεκκλήσιο εορτάζεται ο Άγιος Χαράλαμπος  και οι Τρεις Ιεράρχες.

Των αγίων μαρτύρων Αδριανού και Ναταλίας. Είναι μικρό παρεκκλήσιο μέσα στο ομώνυμο Κοιμητήριο, το ένα απ’ τα τρία κοιμητήρια του νησιού. Ιστορικά στοιχεία για το ναό βρίσκουμε γραμμένα συνοπτικά σε ένα χειρόγραφο κείμενο του Ηλία Γαλέτα, πίσω από την παλαιά εικόνα των δυο αγίων μαρτύρων. Γράφει το κείμενο. «Η  εικόνα αυτή των αγίων Αδριανού και Ναταλίας είναι η μόνη που διεσώθη μετά την κατάρρευσή του το 1927. Αποτελεί αφιέρωμα του έτους 1800 του κτήτορα του ναού Γεωργίου Κωλσκλέπα εις μνήμην πατέρα του Αδριανού, ως ανεγράφετο εις το κάτω δεξιόν άκρον της. Κατά το έτος 1942, ξένος προσκυνητής, ο Νικόλαος Μπούτσης, θέλοντας να «ευπρεπίσει» την εικόνα, έκοψε το κάτω μέρος αυτής, το οποίον λόγω της καταρρεύσεως του ναού είχε φθαρεί, γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα να χαθεί η πολύτιμη αυτή για την εικόνα και τον ναό μαρτυρία».Η εικόνα παραχωρήθηκε μαζί με τον ναό στην ενορία μας και φυλάσσεται στον άγιο Αντώνιο. Την ημέρα της εορτής μεταφέρεται στον εορτάζοντα ναό των αγίων.

Της Αγίας Μαρκέλλας της Χιοπολίτιδος. Ένα όμορφο παρεκκλήσιο που κτίστηκε πρόσφατα προς τιμή της Αγίας, εκτός πόλεως, σε κάποιο σημείο του δρόμου που οδηγεί απ’ την πόλη προς τη «Συνάντηση των κυνηγών» και τον Προφήτη Ηλία ή τους Αγίους Αναργύρους. Κτίστηκε με τη συνεργασία δυο οικογενειών της ενορίας μας, του κ. Κυριάκου Ορλώφ, και του κ. Σωτηρίου Τριανταφύλλου. Πανηγυρίζει την ημέρα της εορτής της Αγίας, στις 22 Ιουλίου.

Του Αγίου Βασιλείου.Ανήκει στην οικογένεια του κ. Δημητρίου Ράππου και βρίσκεται στην κορυφή του παλαιού Καστελιού. Λειτουργείται την Πρωτοχρονιά εκάστου έτους.

Του Αγίου Δημητρίου, κάτω από τον άγιο Αδριανό. Ανήκει στην οικογένεια Ρουμάνη και λειτουργείται την ημέρα της εορτής του Μεγαλομάρτυρος Αγίου.

Της Παναγίας των Μιασηνών. Είναι ένα πολύ όμορφο παρεκκλήσιο χτισμένο σχεδόν στη κορυφογραμμή του βουνού με θέα προς την πόλη των Σπετσών, την Ύδρα και την Ερμιονίδα. Οι Σπετσιώτες το ξέρουν ως «Παναγία του Δασκαλάκη» από την οικογένεια Δασκαλάκη στην οποία ανήκει. Εορτάζει και λειτουργείται κάθε χρόνο την 1η Σεπτεμβρίου, αρχή του εκκλησιαστικού έτους και εορτή της Παναγίας των Μιασηνών. Το χαρακτηριστικό της εορτής είναι ότι, στο προαύλιο του ναού συγκεντρώνονται την ημέρα αυτή οι κυνηγοί, που εορτάζουν την έναρξη του κυνηγίου και προσφέρουν στους προσκυνητές φαγητά και γλυκά.

Τα Ζωοδόχου Πηγήςστην τοποθεσία Λιγονέρι. Το παρεκκλήσιο αυτό ανήκει στις αδελφές Μαρία και Ευαγγελία Τσαπάρα. Είναι κτισμένο σε θαυμάσια τοποθεσία στο αριστερό μέρος μικρής ρεματιάς κάτω από επιβλητικό βράχο, περιβαλλόμενο από πεύκα και ωραιότατους κήπους. Στο κάτω μέρος του βράχου υπάρχει δεξαμενή συγκέντρωσης ύδατος που ανάλογα την εποχή στάζει λίγο ή πολύ από το βράχο. Αυτό έγινε αφορμή να πάρει η τοποθεσία το όνομά της και ο ναός να αφιερωθεί στην Παναγία ως Ζωοδόχου Πηγής των Χριστιανών. Είναι ο αγαπημένος περίπατος των κατοίκων και των επισκεπτών και χώρος τέλεσης πολλών μυστηρίων.

Του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου και Ευαγγελιστού, στο ανατολικό άκρο της Ντάπιας σε μικρή απόσταση από τον άγιο Αντώνιο. Ανήκει στην οικογένεια Κούτση και λειτουργείται βασικά δυο φορές τον χρόνο. Στις 26 Σεπτεμβρίου και στις 8 Μαΐου. Σήμερα έχει χαρακτηριστεί ως προσκυνηματικός ναός και διοικείται από επιτροπή οριζόμενη από τον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη μας.

 

Μικρός επίλογος

Κλείνοντας το άρθρο αυτό για την ενορία μας πρέπει να πούμε τα εξής.

Σε όλες οι ενορίες του νησιού ο εφημέριος, οι επίτροποι, οι ιεροψάλτες και οι συνεργάτες άντρες, γυναίκες και παιδιά και όλοι οι πιστοί εργάζονται φιλότιμα και καταβάλλουν πολλές προσπάθειες για να στέκεται η ενορία όπως πρέπει και να επιτελεί το έργο της.

Έργο κάθε ενορίας είναι κύρια και πρωταρχικά η σύναξη των ενοριτών κάθε Κυριακή και μεγάλη εορτή για τη λατρεία του εν Τριάδι Θεού. Στη Θεία Λειτουργία γίνεται η προσφορά των απλών και βασικών ειδών διατροφής μας «του άρτου και του οίνου», ως δώρων εκ των δώρων του Θεού. Και στη συνέχεια, η μετάληψη τους ως Σώματος και Αίματος του Χριστού, που μας δόθηκε από την υπερβάλλουσα αγάπη Του, υπέρ της του κόσμου ζωής και σωτηρίας.

 Η σύναξη αυτή, πρέπει να δίνει σε όλους την αίσθηση ότι ενώ βρίσκονται εκεί στο ναό τους, μια συγκεκριμένη ημέρα και ώρα, ουσιαστικά, με ένα μυστικό τρόπο αποτελούν μια οικογένεια με τους όπου γης συναγμένους πιστούς στο όνομα του Κυρίου Ιησού.

Και πώς θα μπορούσε να ήταν αλλιώς, αφού σε κάθε λειτουργική σύναξη ψάλλουμε και πιστεύουμε ότι εικονίζουμε μυστικώς τα χερουβίμ αυτές τις λειτουργικές δυνάμεις που δεν είναι διάσπαρτες, αλλά περιβάλλουν με αγάπη και αφοσίωση και λατρεία το Θρόνο του Θεού.

Ευχόμαστε κάθε ενορία να επιτελεί με τις όποιες δυνάμεις της αυτό το κύριο και πρωταρχικό έργο, τη βασική αποστολή της, και όλα τα άλλα «προστεθήσεται αὐτῇ».

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: